İçeriğe Atla Menüye Atla

UDAP - Ulusal Deprem Araştırma Programı

Programın Türü
Uygulamalı Araştırma, Araştırma Altyapısı, Sosyal Araştırma, Bilim İnsanı Destekleme

Programın Bileşenleri
Program, depremlerin daha iyi anlaşılması açısından yerbilimleri bileşeni, depreme güvenli yerleşme ve yapılaşma konusunda ilerleme kaydetmek için deprem mühendisliği bileşeni ve depremle baş edebilmek için sosyal bilimler bileşeninden oluşmaktadır.

Programın Uygulama Süresi
12 Yıl (2012-2023)

Hedef Kitle
Üniversiteler, Sivil Toplum Kuruluşları, Kamu Kurumları

Programın Arka Planı
Özellikle ülkemizin kalkınmasına negatif etki yapacak en büyük doğal afet olayı olan deprem konusunda sektörel ve/veya bölgesel bazda çok sayıda politika ve program hazırlanmıştır. Bunların en önemlileri; •Türkiye Ulusal Jeodezi ve Jeofizik Birliği (TUJJB) Ulusal Deprem Programı (1999)

  • DPT VIII. Beş yıllık Kalkınma Planı Doğal Afetler Özel İhtisas Komisyonu (2000)
  • Tubitak Ulusal Deprem Konseyi Raporu (2002)
  • Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Deprem Şurası Raporu (2004)
  • Türkiye’de Doğal Afetler Konulu Ülke Strateji Raporu JICA (2004)
  • Tubitak Ulusal Deprem Konseyi Raporu (2005)
  • Tubitak Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 12. Toplantısı (2005)
  • Türkiye Ulusal Deprem Araştırmaları Programı (TUDAP) (2006-2014)
  • Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Kentleşme Şurası Raporu (2009)
  • TBMM Deprem Riskinin Araştırılarak Deprem Yönetiminde Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi
  • Meclis Araştırma Komisyonu Raporu (2010)
  • Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı (2011)

olup Programın gerçek anlamda arka planını oluşturan Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı 2023 UDAP'ın uygulama stratejisine en önemli rehber vazifesini de görmektedir.

Programın Amacı
Ulusal Deprem Araştırma Programı’nın amacı; yeni bilgilerin üretilmesi, bilimsel yorumların yapılması veya teknolojik problemlerin çözümlenmesi için, bilimsel esaslara ve etik kurallara uygun olarak yapılan çalışmaları destekleyerek, çok katılımcı yapıyla, ihtiyaçlara yönelik ve uygulamaya aktarılabilecek sonuçlar içeren projeler sayesinde ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını sağlamaktır.

Programın Hedefleri
Ulusal Deprem Araştırma Programı ile;

  1. Zarar azaltma çalışmalarının temelini oluşturan Deprem bilgi altyapısının geliştirilmesi, güçlendirilmesi, sürdürülebilirliğinin sağlanması ve bu altyapıyı oluşturan bilgi ve verinin toplumun kolaylıkla ulaşımına ve yararına sunulması,
  2. Deprem tehlikesinin neden olacağı riskin belirlenebilmesi ve riski tamamen ortadan kaldıracak veya uzun süreli azaltacak yaklaşım modelleri geliştirilip uygulanabilmesi için diri fayların neden olacağı depremlerin ne büyüklükte, ne zaman, ne sıklıkta ve nerede gerçekleşme olasılıkları olduğu ortaya çıkarılarak ülke, bölge ve yerel ölçeklerde deprem tehlikesinin doğru olarak tanımlanması,
  3. Mevcut yerleşme ve yapıların risklerinin belirlenip depreme daha dayanıklı hale getirilmesi için gerekli çalışmaların yapılmasıyla daha güvenli ve yaşanabilir yerleşim yerleri ve yapıların oluşturulması,
  4. Büyük bir bölümü yığma, ahşap veya bunların karışımından oluşan mevcut tarihi yapıların envanterinin çıkarılması, deprem güvenliklerinin belirlenmesi ve yeterli güvenliğe sahip olmayan yapıların tarihi özelliklerini de koruyacak şekilde güçlendirilmelerini öngören güçlendirme tekniklerinin geliştirilmesi,
  5. Deprem konusunda bilinçlenmek, deprem zararlarını azaltmak, depreme karşı hazırlıklı olmak ve müdahaleyi kapsayan konularda en üst seviyede, afet yönetimi ile ilgili yöneticilerin ve karar vericilerin görüş birliğine varması, toplumda farkındalığın arttırılması ve eğitimin geliştirilmesi ile depreme karşı direncin yükseltilmesi konuları hedeflenmiştir.

Programın Öncelikleri
Programın hedefleri ile örtüşen USDEP-2023 hedeflerine ulaşılması için planlanan eylemlerin gerçekleşme dönemleri, programın önceliklerinin belirlenmesinde ki en önemli rehberdir. Bununla birlikte programda desteklenmesine öncelik verilecek konuların belirlenmesinde, Türkiye’deki ve arz içi fiziği konularıyla ilgili resmi, özel kurum ve kişilerin meydana getirdiği TUSAK-Koordinasyon ve Danışma Kurulu ile Deprem konusunda çalışmalar yürüten ilgili kurumların temsilcilerinden, öğretim üyelerinden ve sivil toplum örgütü temsilcilerinden oluşan AFAD-Deprem Danışma Kurulu yön gösterici rol oynamaktadır.

Programın Yönetimi ve Uygulama Planı
Çok paydaşlı ve katılımcı bir yapıdaki Ulusal Deprem Araştırma Programı (UDAP) konusunda uzman kişilerin oluşturmuş olduğu Yönlendirme Komisyonu ve Proje İzleme ve Değerlendirme Gruplarından oluşmaktadır.

UDAP organizasyon yapısında Yönlendirme Komisyonu; AFAD Deprem Dairesinin bağlı olduğu AFAD Başkan Yardımcısı başkanlığında, AFAD Deprem Dairesi ve Strateji Geliştirme Dairesi Başkanları, Türkiye Ulusal Sismoloji ve Arz İçi Fiziği Komisyonu Koordinasyon ve Danışma Kurulunu temsilen üç üye, AFAD Deprem Danışma Kurulunu temsilen iki üye ve Kalkınma Bakanlığını temsil eden bir üye olacak şekilde toplam 9 üyeden oluşur.
AFAD Başkan Yardımcısı ile AFAD Deprem Dairesi ve Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı hariç görev süreleri bir dönemdir (dört yıl).

İzleme ve Değerlendirme Sistemi
UDAP projelerinin değerlendirilmesi ve kabul edilenlerin izlenmesi için tek bir araştırmacı havuzu oluşturulmuştur. Projeleri değerlendirecek ve izleyecek uzmanlar bu havuzdan seçilir. Proje değerlendirme sürecinde görev alan uzman, kendi proje teklifi ile ilgili ya da onunla yarışma durumunda olan bir proje teklifi ile ilgili bir uzmanlık görevi üstlenemez. Bir uzman göreve atanmadan önce kendisinden, menfaat çatışmasına engel olmak için, hangi proje teklifleriyle ilgisi olduğunu belirten bir beyanname istenir. Uzman kendisinden incelemesi istenen proje teklifi ile ilgili bir menfaat çatışması yaratabilecek potansiyel bir durum hakkında Yönlendirme Komisyonunu bilgilendirmekle yükümlüdür.

Önerilen her bir projenin değerlendirilmesi ve izlenmesi; iki üyesi Yönlendirme Komisyonu tarafından Araştırmacı Havuzundan belirlenen, bir üyesi AFAD Deprem Dairesi Başkanı tarafından UDAP Çalışma Grubundan görevlendirilen Proje İzleme ve Değerlendirme Grubu tarafından yapılır. Proje teklifi Proje İzleme ve Değerlendirme Grubu tarafından UDAP proje değerlendirme formatına göre değerlendirilir ve bir üyenin başkanlığında hazırlanılan değerlendirme raporu Yönlendirme Komisyonuna sunulur.

Yönlendirme Komisyonu, Proje İzleme ve Değerlendirme Grubu tarafından hazırlanan raporu inceleyerek uygun bulunan projenin desteklenmesini Başkan’a teklif eder.