İçeriğe Atla Menüye Atla
T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı
Arama

Halk Tarafından Alınacak Tedbirler

Sivil Savunma Yönünden Halkın Alacağı Tedbirler ve Yapacağı İşler

Ani bir düşman ve terör saldırısına karşı önceden hazırlıklı olunması ve bazı önemli tedbirlerin alınması gerekir. Her ailenin ve ferdin kendi hayatını korumak için gereken tertibat ve malzemeyi kendi imkanları ile sağlaması, bir felaket halinde nasıl hareket edileceğini bilmesi, canını ve malını koruması için aşağıdaki bilgi ve becerileri kazanması gereklidir.

  • Fert ve Ailece Korunma Yöntemlerini Öğreniniz.
  • Paniğe Kapılmayın Sakin Olun, Sakin Olmanız Doğru Kararlar Almanızı Sağlayacaktır.
  • İkaz ve Alarm İşaretlerini Öğreniniz.
  • Habersiz Ani Hava ve Terör Saldırılarına Hazır Olunuz.
  • Sığınak ve Sığınma Yeri Hazırlayınız.
  • Sığınak ve Sığınma Yerlerinde Bulunması Gereken Malzemeleri Hazırlayınız
  • Yangınlara Karşı Hazırlıklı Olunuz.
  • İlk Yardım Kurallarını Öğreniniz.
  • Yiyecek ve İçeceklerinizi Uygun Şartlarda Saklayınız.
  • Acil Durumlarda Yanınıza Alabileceğiniz Önemli Evraklarınızın Bulunduğu Bir Dosya Hazırlayınız.
  • Klasik Ve KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer) Silahlarına Karşı Korunmayı Öğreniniz.
Halk Tarafından Kurulacak Teşkilat
BİNA KORUNMA PERSONELİ

Bina ve iş yerlerinde düşman ve terör saldırılarına karşı sivil savunma bakımından gerekli tedbirlerin alınması, çıkacak yangınların söndürülmesi, kurtarma ve ilk yardım işlerinin yapılması için buralarda oturanlar arasında iş bölümü yaparak bina korunma personeli seçilir. Bina korunma personeli; bir bina korunma amiri ile nüfus miktarına göre seçilecek olan itfaiyeci, hasta bakıcı, kurtarıcı ve sığınak bulunan yerlerde sığınak amirinden ibarettir. Nüfusa göre en az olarak seçilecek olan korunma personeli miktarları aşağıdaki cetvele göre tespit edilir.

Nüfusa Göre Minimum Seçilecek Olan Korunma Personeli Sayısına Ait Tablo
Nüfus Miktarı  Koruma Amiri İtfaiyeci Hasta Bakıcı (İlk Yardımcı)  Kurtarıcı Sığınak Amiri Toplam
1-5 1 1 - - - 2
6-12 1 1 1 - - 3
13-20 1 1 1 - - 3
21-30 1 2 1 - - 4
31-40 1 2 1 1 - 5
41-50 1 2 2 1 1 7
51-60 1 2 2 2 1 8

Bina korunma amiri, binada oturan kişiler tarafından seçilir, genellikle apartman yöneticileri tercih edilir. Diğerleri bina amiri tarafından seçilir. Bina korunma personeli; il, ilçe ve daire ve müesseselerdeki sivil savunma servislerinde görev verilmeyen, askerlikle ilişkisi olmayan ve kendisine Milli Savunmayla ilgili diğer konularda hiçbir görev verilmemiş olan 15-65 yaşları arasındaki bina içindeki erkeklerden, erkekler yoksa veya yetmiyorsa kadınlardan seçilir. Hasta bakıcılık için kadınlar tercih edilir. apartman dairelerine de bir bina işlemi yapılır. Mesken olarak kullanılan büyük binaların zemin veya bodrum katlarındaki iş yerleri de, meskenlerden ayrı olarak, kendi aralarında gerekli korunma tedbirlerini alırlar. Bina korunma amirleri, sivil savunma işlerinde, bulundukları binanın sorumlu amirleridir. Bu bakımdan talimat ve isteklerinin binadakiler tarafından yerine getirilmesi mecburidir. Tüm faaliyetler bina sakinleriyle işbirliği içinde korunma amirinin koordinesinde yerine getirilir. Bina korunma amirleri; barışta, seferberlik ve savaş halinde sivil savunma ile ilgili tedbirler ve faaliyetlerin düzenlenmesinde bina korunma personelinin çalışmalarını gözetim altında bulundururlar.

Bina Korunma Personelinin Görevleri
A) BİNA KORUNMA AMİRİNİN GÖREVLERİ:
Barışta:
  • Bina içinde ve çevresinde sivil savunma tedbirlerini alır, malzemesini temin eder ve bina korunma personelini seçer, görevlerini bildirir.
  • Sivil savunma faaliyet ve yayınlarından yararlanmak suretiyle görevlerinde yetişmelerini sağlar.
  • Binada oturan her aile tarafından alınacak tedbirleri kendilerine anlatır.
Seferberlik ve Savaş Halinde:
  • Barıştaki tedbirleri bir kez daha gözden geçirerek olağanüstü hal durumuna göre hazır bulundurur.
  • Korunma personeline ve binada oturanlara, olağanüstü hal dolayısıyla ve gerekirse bir alarm sırasında alacakları tedbirleri ve yapacaklarını tekrar hatırlatır.
  • Alarm sırasında, binadaki bütün insanların alarmı duymalarını ve sığınak yerine gitmelerini ve sığınağa gitmeden önce bina içinde alınacak tedbirlerin yerine getirilmesini temin etmeye çalışırlar.
  • Tehlike geçti haberinde, korunma personeli ile birlikte binayı ve çevresini gözden geçirerek, olası bir tehlike bulunmadığını da anladıktan sonra sığınaktakileri çıkarır.
  • Yangın söndürme, basit kurtarma ve ilk yardımı gerektiren olaylara, ilgili korunma personeli ile müdahalede bulunur.
  • Gerektiğinde işbirliği ve yardımlaşmayı sağlar.
B) BİNA İTFAİYECİLERİNİN GÖREVLERİ:

Bina içinde ve civarında yangına karşı korunma bakımından gereken tedbirleri alırlar ve gerekli malzemeleri sağlarlar. Yangın söndürme usullerini öğrenirler.

Seferberlik veya Savaş Halinde:
  • Alınacak tedbirleri gözden geçirerek tamamlarlar.
  • Yangın söndürme malzemesini işe hazır halde bulundururlar.
  • İkaz ve alarm sırasında, elektrik, doğalgaz ve suyun ana anahtarlarının kapatılmasını, sigorta şalterlerinin kapatılmasını, yanan soba ve ocaklardan mümkün olanların söndürülmesini veya kapaklarının iyice kapatılmasını, kapı ve pencerelerin varsa panjurların kapatılmasını, perdelerin çekilmesini sağlarlar.
  • Tehlike geçti haberinde; binayı, çatısını ve civarını gözden geçirerek, görülecek yangın başlangıçlarını söndürmeye çalışırlar.
C) BİNA HASTA BAKICILARININ GÖREVLERİ:
Barışta:
  • Alınması gerekli ilk yardım ilaç ve malzemelerinin tedarik ve saklama işlerini düzenlerler. Nasıl kullanılacaklarını, yapılacak ilk yardım usullerini öğrenirler.
Seferberlik veya Savaş Halinde:
  • İlaç ve malzemelerde noksanlar varsa tamamlarlar ve işe hazır halde bulundururlar.
  • Alarm sırasında, bulunduğu bina veya daire içinde alınacak tedbirlerin tamamlanmasına yardım eder, ilk yardım malzemelerini yanına alarak sığınma yerine giderler.
  • Tehlike geçti haberinde, gerek sığınakta ve gerek çıktıktan sonra yaralananlar veya hastalananlar olmuşsa, bunlara ilk yardım yaparlar. Ağır yaralılara ilk yardım yapıldıktan sonra, gelecek görevlilere haber verirler.
D) BİNA KURTARICILARININ GÖREVLERİ:
Barışta:
  • Binada bulunması gerekli kurtarma ve onarma malzemelerini temin eder ve kurtarma usullerini öğrenirler.
Seferberlik ve savaş halinde:
  • Malzemeleri alarak sığınma yerinde bulunurlar.
  • Alarm sırasında, sığınak yerlerine giderler. Sığınakta alarm sırasında alınacak eksik tedbirler varsa sığınak amiri ile birlikte bu tedbirleri alırlar.
  • Tehlike geçti haberinde, binayı ve çevresini gözden geçirmek, hafif yıkıntıların kaldırılmasına ve altlarında kalanların kurtarılmasına çalışırlar.
  • Elektrik, su ve gaz gibi tesislerde basit bozuklukları onarırlar.
D) SIĞINAK AMİRLERİNİN GÖREVLERİ:
Barışta:
  • Binadakiler için uygun bir sığınak yeri ayrılması, burada yapılması gereken tedbirleri alır ve gerekli malzemeleri sağlarlar.
Seferberlik ve savaş halinde:
  • Sığınak yerinin ve malzemesinin hizmete hazır bulundurulmasını sağlarlar.
  • Alarm sırasında, binadakilerin sığınağa gidişlerini, sığınaktaki hareket tarzlarını düzenler ve morallerinin bozulmamasına yardım ederler. Yetkili makamlar tarafından yayınlanacak haber ve açıklamaları izleyerek sığınaktakilere bilgi verirler.
  • Tehlike geçti haberinde, olası bir tehlike olmadığını da anladıktan sonra sığınaktakileri dışarı çıkarır ve sığınağı tekrar kullanmaya hazır hale getirirler. Bina korunma personeli bu hizmetleri barıştan itibaren bu konuyla ilgili yayınlardan yararlanarak ve resmi görevlilerle işbirliği yaparak yerine getirirler.
Halk Tarafından Alınacak Diğer Tedbirler
a. Yangınlara Karşı Önleyici ve Söndürücü Tedbirler:

Bir savaş sırasında yoğun olarak yangınlar çıkacaktır. Çıkabilecek yangınlar başlangıçta önlenemezse çok çabuk büyüyerek bütün bir semte veya şehre yayılabilir. Bunun için savaş halinde yangınları önleyici ve söndürücü bütün tedbirlerin bilinmesi ve barıştan itibaren alınması zorunludur.

b. Yiyecek ve İçecek Maddelerinin Korunma ve Yedeklenmesi:

Yiyecek maddelerinin, özellikle KBRN tehdidinin zararlı etkilerine karşı korunmaları gereklidir. Bu nedenle kapalı kaplarda veya korunaklı yerlerde saklanmaları uygundur. Bu korunmada esas; tehdidi oluşturacak etkenlerin yiyecek ve içecek maddelerine bulaşmamasıdır.

c. Sığınaklar

KBRN silah ve maddeleri ile klasik silahların etkilerine karşı canlı ve cansızları korumak amacıyla kullanılmak üzere inşa edilen emin yerlere "Sığınak" denir.

Seferberlik veya Savaş Halinde Halkın Önceden Alacağı Tedbirler ve Yapacağı İşler

Bir seferberlik halinde halkın alacağı birçok önlem vardır. Böyle bir durum meydana geldiğinde resmi kanallardan, televizyon ve radyodan halka bilgiler verileceğinden radyo ve televizyon yayınlarını izleyiniz. Resmi görevlilerinin emirlerine uyunuz. Söylentilere ve diğer haberlere inanmayınız. Paniklemeden sakin bir şekilde işlerinize devam ederken aşağıdaki tedbirleri de alınız. 

1. Bulunduğunuz binada evvelce hazırlanmış bir sığınak yeri yoksa;

  • Klasik ve Nükleer bir saldırı halinde bodrum veya zemin katında dışarıya bakan penceresi en az, tavanı ve duvarı en sağlam bir yer sığınak olarak,
  • Kimyasal gaz tehlikesi durumunda ise binaların iç kısmında mümkünse üst katlarda penceresi az ve korunmaya elverişli bir yer sığınma yeri olarak hazırlanmalıdır.

Bu gibi yerler, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüklerinden temin edilebilecek bilgi ve broşürlere göre hazırlanabilir. 

Yiyecek, içecek, aydınlatma, ilkyardım, kurtarma vb. madde ve malzeme sığınak ve sığınma yerinde önceden hazır bulundurulmalıdır. 

2. Binanın çatısında veya etrafında odun, kömür, kağıt, kuru ot, kırpıntı, eski eşya gibi yanıcı madde varsa;

  • Bunlar binadan uzaklaştırılıp, yangın tehlikesi olmayacak yerlere kaldırılmalıdır.
  • Bulunduğunuz binada, binanın çatısında veya etrafındaki gaz, benzin gibi yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddeler binaların uzağında emniyetli bir yerde muhafaza edilmelidir. 

3. Evlerinizde bir ila iki günlük yedek yiyecek (mümkünse konserve şeklinde) içecek maddeleri ve bunları alabilecek kapalı kaplar bulundurulmalıdır.

4. Böyle zamanlarda, çarşı ve sokaklarda, oyun ve eğlence yerlerinde fazla gezilmemeli, kalabalık gruplar oluşturulmamalıdır.

5. Bir hava ve terör saldırısı ihtimali görülürse şehirdeki sirenlerle devamlı üç dakika süre ile düz siren sesi verilmek suretiyle size ikaz (SARI İKAZ) haberi duyurulacaktır. 

Bu işareti duyunca; 
  • Bina içindeki gaz, elektrik ve su ana anahtarları kapatılmalı, yanan soba, ocak gibi şeyler söndürülmeli, kapı ve pencereler örtülmeli, perdeleri çekilmeli, ilkyardım çantası (ilkyardım çantası yoksa gazlı bez, steril pansuman, hazır pansuman, flaster, lüzumlu ilaç gibi ilkyardım malzemesi), radyo, aydınlatma gereçleri, portatif ocak, mevsime göre palto, manto, pardösü ve diğer giyecek gibi eşyalarla tabak, bardak, çatal, kaşık, içme ve kullanma için gerekli su ve diğer ihtiyaçlar sığınakta hazır bulundurulmalıdır.
  • Bu hazırlıklar 15 gün sığınakta kalacağınız varsayılarak yapılmalıdır.
  • Dışarıda bulunuyorsanız, ikaz haberini duyunca en kısa zamanda sığınabileceğiniz bir sığınak veya sağlam bir bodrum, duvar dibi veya bir çukura yaklaşılmalıdır.
  • Şayet mümkünse ev veya iş yerinize gitmelisiniz. 

6. Bir düşman saldırısı halinde, şehirdeki sirenlerle üç dakika yükselip alçalan dalgalı seslerle alarm (KIRMIZI İKAZ) verilecektir. 

Bu işareti duyunca; 
  • Yukarıda sayılan ikaz sırasında alınacak tedbirlerden eksik kalanlar tamamlanmalı,
  • Eksik olan malzeme varsa onları da yanınıza alarak hemen sığınak yerine gitmelisiniz.
  • Tehlike geçti ikazı verilinceye kadar sakin bir şekilde burada kalacağınızı unutmamalısınız.

7. Radyoaktif serpinti veya kimyasal saldırı tehlikesi başlamak üzere ise, radyo-TV veya yetkililerden yapılacak açıklamalara göre üç dakika süre ile kesik kesik siren sesi ile alarm verilecektir. Bu alarmda da hemen yukarıda olduğu gibi gereken malzeme ve yiyecek maddeleri ile birlikte sığınma yerlerine gidilmesi gerekmektedir. Bu nedenle yapılacak ikazlara hazırlıklı bulununuz.

Bu işareti duyunca;
  • Önceden hazırlanan sığınak veya sığınma yerine gidiniz.
  • Şayet önceden hazırlanmış sığınak veya sığınma yeriniz yoksa bulunduğunuz konut veya işyerinin iç kısımlarında penceresi az ve korunmaya elverişli bir bölümü belirleyerek içeriye gaz sızmasını önlemek için kapı ve pencere gibi yerlerin çevresi ve aralıklarını bant, macun veya çamaşır suyuna batırılmış bezlerle kapatarak sığınma yeri haline getiriniz.
  • Ağız ve burnunuzu, arasına ıslak pamuk konulmuş bezle maskeleyiniz. 
  • İlkyardım malzemeleri, depolanmış su ve temiz bezleri alarak sığınak veya sığınma yerinde tehlike geçti haberi verilinceye kadar bekleyiniz. 
Dışarıda bulunuyorsanız; 
  • En yakın kapalı yere girmelisiniz, ancak kapalı yere girmeden önce, elbiselerinize gaz veya partikül bulaşmış olabileceğinden elbiselerinizi yıkamalı veya değiştirmeli, mümkünse naylon torbaya koymalısınız.
  • Cildinizi de bol suyla yıkamalısınız. Su yoksa temiz bir bezle bulaşan yeri sürtmeden emdirerek temizleyiniz. 
  • Kimyasal gaza maruz kalmış kişide nefes alma zorluğu, baş dönmesi, kusma, kızarıklık ve gözlerde yanma, şişme görüldüğünde; yine bol su ile bu bölgeler yıkanmalıdır. Kişi sıcak tutulmalı, fazla hareket ettirilmemelidir. Mümkünse en yakın tedavi merkezine ulaştırmaya çalışılmalıdır. 
  • Kimyasal gaz ile kirlenmiş ve kullanılması zorunlu olan araç ve gereçlerinizi deterjanlı su veya çamaşır suyu ile temizleyerek gerekiyorsa kullanabilirsiniz. 

8. Sığınaklarda ve sığınma yerlerinde radyonuzu açmak suretiyle verilecek bilgi ve talimatlar dinlenilerek yapılan uyarılara titizlikle riayet edilmelidir.

9. Habersiz ani bir saldırı da olabilir: 

  • Uçak gürültüleri ve patlama sesleri klasik silahlarla yapılan bir taarruzun belirtisidir. Böyle bir durumda; Bina içerisinde iseniz evinizde bir sığınağınız varsa sığınağa veya bodrum katına inmeli, şayet sığınak ve bodrum katınız yoksa ve patlamaların da çok yakında olduğu hissediliyorsa binanın iç kısımlarında, duvar diplerine veya sağlam masa, sıra, tezgâh, yatak gibi sizi koruyabilecek eşya ve yerlerin yanına paralel olarak uzanmalı, başınızı kollarınızla korumalısınız. 
  • Herhangi bir ikaz haberi verilmeden göz kamaştırıcı kuvvetli bir ışık, yakıcı bir sıcaklık, çok şiddetli ve sarsıcı bir patlama sesinin duyulması bir nükleer taarruz belirtisidir. Böyle bir durumda: 
  • Bina içerisinde iseniz hemen ve mümkünse patlama sesinin geldiği tarafta iç kısımlardaki duvar diplerine veya sağlam masa, sıra, tezgah, yatak gibi sizi koruyabilecek eşya ve yerlerin yanına paralel olarak uzanmalı, yüzünüzü kollarınızla kapatmalısınız, diğer açık yerlerinizi mümkünse örtünüz, yıkma dalgası geçtikten sonra varsa daha emniyetli bir yere sığınmalı ve tehlike geçti işaretine kadar beklemelisiniz.
  • Dışarıda açık bir yerde bulunuyorsanız hemen yere veya varsa yanınızdaki sağlam bir duvar dibi, çukur veya menfez gibi bir yere yüzükoyun yatarak, ensenizi yakanızla kapatmalısınız. Yıkma dalgası geçtikten sonra varsa yakındaki kapalı bir yere girmeli ve tehlike geçti işaretine kadar beklemelisiniz. 
  • Taşıt aracında iseniz dışarı çıkıp yere yatmalı ve mümkün olduğu kadar saklanmalısınız. Yüzünüzü ve açık yerlerinizi örtmelisiniz. 
  • Radyasyon tehlikesi bir kaç gün devam edebilir. Bu müddet zarfında sizlerin sığınakta kalması, hayvanlarınızın ahırlarda bulunması gerekecektir. Onun için kendinizin ve hayvanlarınızın bir haftalık yiyecek ve içeceğini tedarik ederek kapalı kaplarda muhafaza ediniz. 
  • Seferberlik veya savaş halinde yetkililerce, şehirlerimizde ışıkların karartılması istenilebilir. Bu isteğe karşı önceden, içerde yanan ışıklarınızın dışarıya sızmaması için pencereleri örtecek siyah perde, koyu renk mukavva, karton, battaniye, kilim gibi malzemeyi hazır bulundurunuz. Şehrimizde karartma uygulamasının ihmal edilmesi açık hedef olmaya sebep olacaktır. 

12. Tehlike geçti işareti, radyo, hoparlör, megafon, GSM mesajları gibi yayınlarla duyurulacaktır. Bu haberi duyunca sığındığınız yerden çıkarak normal yaşamınıza dönünüz, yardıma muhtaç olanlar varsa yardım ediniz.

13. Yukarıda belirtilen tedbirleri alırken Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı veya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüklerince barıştan itibaren hazırlanan Sivil Savunma afiş, broşür ve yayınlarından ihtiyaç duyduğunuz bilgileri öğrenebilirsiniz.