İçeriğe Atla Menüye Atla
T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı
Arama

Afet Anı

Kimyasal

Kimyasal Bir Tehdit Oluştuğunda:

  • Eğer olağan dışı ya da şüpheli bir maddenin farkına varırsan oradan rüzgarın tersi yönde hızla uzaklaş.
  • Mümkünse mendil ya da bir kumaş parçası kullanarak nefes al.
  • Açık olan kol ve bacaklarını kapat, yara ve sıyrıklarını sar. 
  • Kimyasal maddenin kaynağı bulunduğun binanın içindeyse kirlenmiş bölgelerden geçmemeye çalışarak hızla binadan çık.
  • Binadan çıkman mümkün değilse kimyasal maddenin kaynağından olabildiğince uzak bir yere sığın.

Kirli Bölgenin İçinde veya Yakınındaysan:

  • Tehdidin kaynağından rüzgarın tersi yönde hızla uzaklaş.
  • Eğer dışarıdaysan hemen temiz hava alabileceğin bir yer bul.

Eğer yetkili kurumlar tarafından ev veya iş yerinizden çıkmama talimatı verildiyse:

  • Kapı, pencere, priz açıklıkları, klima vb. gibi içeri hava girebilecek tüm sistemleri kapat.
  • Afet ve Acil Durum Çantanı yanına alarak sığınmak için iç kısımlarda bir oda bul.
  • Odanın açıklıklarını izole bant ve plastik örtü ile hava sızdırmayacak şekilde kapat.
  • Lavabo ve tuvaletleri her zamanki gibi kullanabilirsin fakat musluklardan su içme.
  • Radyo, televizyon veya diğer iletişim araçlarından yetkili makamlarca yapılacak açıklamaları takip ederek verilecek talimatlara uy.

Kimyasal tehdit esnasında araçtaysan:

  • Derhal kalorifer, klima ve tüm havalandırma sistemlerini kapat.
  • Eğer başka bir şansın varsa araçta sığınmayı tercih etme.
Biyolojik
  • Radyo, televizyon veya diğer iletişim araçlarından yetkili makamlarca yapılacak açıklamaları takip ederek hastalığın belirtilerini, tehlike altındaki bölgeleri, ilaç dağıtımı ya da aşılama yapılıp yapılmadığını, hastalanırsan tıbbi yardım almak için nereye başvurman gerektiğini öğren. Hastalığın ne olduğunun, nasıl tedavi edileceğinin ve kimlerin tehlikede olduğunun belirlenmesi zaman alabileceğinden yetkili makamların ne yapman konusunda sana anında bilgi sağlayamayabileceğini unutma, soğukkanlılığını koru.
  • Eğer olağan dışı ya da şüpheli bir maddenin farkına varırsan rüzgarın tersi yönde oradan hızla uzaklaş. Ağzını ve burnunu birkaç kattan oluşan varsa tişört, mendil ya da havlu gibi pamuklu kumaşlarla yoksa peçete ya da havlu kağıtla nefes almanı engellemeyecek şekilde kapatarak koru. Açık olan kollarını ve bacaklarını kapat, açık yaralarını ve sıyrıklarını sar.
  • Biyolojik ajana maruz kaldıysan, giysilerini ve ayakkabılarını çıkar. Çıkardığın giysileri plastik poşet içerisine koy, ağzını kapatıp sonrasında yetkililere vermek üzere yaşam alanının dışında tut. Bol sabun ve su kullanarak iyice yıkan ve temiz kıyafetler giy. En yakın sağlık kuruluşuna giderek profesyonel tıbbi yardım al.
Radyolojik

Gelişmeler ve yönergeler ile ilgili bilgi edinmek için yerel radyo ve televizyon yayınlarını izle. Talimatları dikkatlice takip et. Bulaşma riskini minimuma indirmek için olay/kaza yerinden olabildiğince uzağa gitmelisin. Unutma, radyasyonu beş duyunla algılayamazsın!

Bulunduğun Yeri
Tahliye Etmen İstendiyse

  • Hemen boşalt.
  • Boşaltma rotaları ve geçici barınma bölgeleri ile talimatları için radyo ve televizyon yayınlarını takip et.
  • Zamanın varsa bulaşmayı/kontaminasyonu en aza indirmek için evinin tüm camlarını,havalandırmayı kapat ve mümkünse bacasını tıka.
  • Önceden hazırladığın Afet ve Acil Durum Çantasını yanına al.
  • Komşularından yardıma ihtiyaç duyabilecek, bebek, çocuk, yaşlı ve engellilere yardım etmeyi unutma.

Dışarıda Yakalandıysan

  • Olağan dışı ya da şüpheli bir maddenin farkına varırsan olabildiğince çabuk ortamdan uzaklaş. Mümkünse nefes alırken mendil ve benzeri kumaşlar kullanmaya çalış.
  • Açıktaki vücut kısımlarınızı kapat. Yaralarına öncelik ver.
  • Radyoaktif maddeye maruz kalmış olabilecek her türlü şeyden uzaklaş.
  • Yetkililere mümkün olan en kısa sürede haber ver.
  • Radyo, televizyon veya diğer iletişim araçlarından yetkili makamlarca yapılacak anonsları takip ederek verilecek talimatlara uy.
  • En yakın kapalı yaşam alanına (barınak/sığınak) olabildiğince çabuk gir.
  • Eğer tehlikeli maddelere maruz kaldıysan, kapalı alana girmeden önce kıyafetlerinizi çıkar, koruyucu kap veya torbaya koyup kapat ve gireceğin kapalı alandan uzak tut.
  • Sabun ve su kullanarak önce ellerini, sonra yüzünü ve saçlarını, ardından burun ve kulaklarını iyice yıka. Mümkün olduğu ilk anda tüm vücudunuzu yıka.

Araçtaysan

  • Dur ve barınabileceğin bir bina ara. Arabanda kalman gerekiyorsa camları ve havalandırmayı, klima ve ısıtıcılarını kapat.
  • Aracın radyosundan yetkili makamlar veya acil durum personelince yapılacak duyuruları dikkate alarak verilecek talimatlara uy.

İçeride Kalman İstendiyse

  • Evcil hayvanlarınızı içeri al.
  • Tüm kapı ve pencerelerinizi kapatıp kilitle. Vantilatörleri, şömine bacasını ve mümkün olan tüm iç kapıları kapat.
  • Klimaları ve havalandırma sistemlerini kapat.
  • Büyük bir binadaysanız havalandırma sistemlerini dışarıdan içeriye hiç hava girmeyecek şekilde ayarla. Eğer bu mümkün değilse havalandırma sistemlerini kapat.
  • Önceden belirlediğiniz barınak odasına git. Bu oda yerden olabildiğince yüksekte ve dışarıya en az açıklığı olan oda olmalıdır.
  • Kapı ve pencerelerdeki boşlukları ıslak havlu, bant ve plastik korunma malzemesi ile tıka.
  • Pencere ve havalandırma sistemi ünitelerindeki açıklıkları, banyo ve mutfaktaki havalandırma fanlarındaki açıklıkları, odadaki çatlak ve delikleri uygun malzemeler kullanarak kapat.
  • Eğer dışarıdaki hava odaya girmişse derin olmayan nefesler al ve nefes alırken havlu ya da kıyafet ile koruma sağla. Kontamine olmuş yiyecek ya da suyu kesinlikle tüketme.
  • Bulunduğunuz odanın duvarlarına odada bulunan eşyaları, radyasyona karşı içeriden bir zırh oluşturmak üzere diz.
  • Mümkünse diğer ikamet sahiplerini bilgilendir ve telefonunu olabildiğince az kullan.

Kapalı Odalar için Barınak Güvenliği:

Kişi başına 1 m2lik alan normal dinlenme durumundaki nefes alış verişi için 5 saate kadar yeterli oksijeni barındırıp bu süre içinde ortamda biriken karbon dioksitin zehirleyici etkisini engeller. Bu tip barınakların 2-3 saatten fazla kullanılması önerilmez. İçeride geçirilen zaman arttıkça barınağın verimliliği düşmektedir. Dışarıdaki radyoaktif maddelerle kirlenmiş hava içeriye girdikçe barınağın varlığı anlamsızlaşmaktadır. Bu noktada kirlenen bölgeyi boşaltmak daha uygun bir koruma sağlayacaktır.

Nükleer

Nükleer Bir Patlama Sırasında:

  • Resmi bilgi kanallarını (radyo, televizyon vs.) ve talimatları takip et.
  • İkaz ve alarm işaretleri verildiğinde, bunlara göre nasıl bir yere sığınabileceğini (sığınak, özel bir alan veya boşaltılmış bir alan) öğren.
  • Eğer belirtildiği gibi bir yer fark edemezsen en yakındaki betonarme binaya, eğer varsa bodrum katına gir.
  • Eğer binadaysan, varsa bodruma, yoksa yere en yakın kata doğru in.
  • Eğer bir yere sığındıysan, ailenden ayrı olsan bile bulunduğun yeri terk etme.
  • Radyoaktivitenin en fazla olacağı zamanda içeride bulunmak çok önemlidir.
  • Nükleer patlamadan sonraki radyasyon düzeyleri aşırı tehlikelidir; ama bu düzeyler hızlı bir şekilde düşer.
  • Resmi olarak belirtilmediği takdirde 24 saat sığınaklarda beklemelisin.
  • Eğer ailenden ayrıysan ve ortamdan ayrılmak senin için en uygun seçenekse, ne zaman çıkabileceğini, kitle iletişim araçları ile takip edebilirsin. Eğer bu mümkün değilse Beyaz İkazı bekle.

Eğer patlamaya dışarıda yakalandıysan ve içeri girme imkânın yoksa:

  • Patlama ışığına ve topuna bakma. Kör olabilirsin.
  • Arkana koruyucu bir şeyler al.
  • Toprak üzerine yüzüstü uzan ve başı ellerinin arasına al. Eğer patlama senden uzakta ise basınç şoku yaklaşık 30 saniye ya da sonrasında sana doğru gelecektir.
  • Acilen siper al, patlama senden kilometrelerce uzakta ve yere yakın seviyede bile olsa, radyoaktif serpintinin sana rüzgârla ulaşabileceğini unutma. Korunmak için üç temel prensibi hatırla: Mesafe, Zaman ve Zırhlama.
  • Patlama esnasında ve sonrasında açık alanda bulunduysan, vücuduna  bulaşan radyoaktif maddelerin atılması için acilen temizlen.
  • Elbise ve ayakkabılarını değiştir ve radyoaktif maddelerin yayılmasını önle. Elbiselerini, dış giysilerini çıkarman, radyoaktif maddelerin % 90 oranında atılmasını sağlar.
  • Eğer mümkünse, kirli elbiselerini bir poşetin içine koyup diğer insanları ve hayvanları etkilememesi için yaşam alanından uzak bir yere at.
  • Mümkün olduğu zaman, bol sabun ve su ile yıkan, liflenme ve vücudunu kaşıma.
  • Saçını şampuan veya sabun ile yıka. Şekil vericiler (jöle, sprey vs.) ve saç kremleri kullanma. Bunlar radyoaktif maddenin saçına yapışmasına sebep olur.
  • Hafifçe burnunu temizle ve sümkür. Göz kapaklarını, kirpiklerini ve kulaklarını temiz ve kuru bir bezle sil.
  • Eğer duş alamayacaksan, temiz ve kuru bir bezle vücudunun açıkta kalan kısımlarını temizle.